NGV-Geonieuws 126 artikel 726



NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Oktober 2006, jaargang 8 nr. 19 artikel 726

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 126! Op de huidige pagina is alleen artikel 726 te lezen.

<< Vorig artikel: 725 | Volgend artikel: 727 >>

726 Embryo's van 580 miljoen jaar oud wijzen op vroege ontwikkeling van complex leven
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Het leven op aarde ontwikkelde zich meer dan 3 miljard jaar geleden, maar het dierenrijk is 'slechts' zo'n 700 miljoen jaar oud. De eerste dieren waren uiterst primitief en hadden geen duidelijke structuur. De eerste dieren met tweezijdige symmetrie en met een spijsverteringskanaal (zoals wormen) zijn nog jonger: de oudst bekende voorkomens dateren van zo'n 540 miljoen jaar geleden (Ediacara-fauna). Nu zijn er echter honderden embryo's gevonden in de 580-600 miljoen jaar oude Doushanto-Formatie in de Chinese provincie Guizhou, die een tweezijdige symmetrie lijken te vertonen.


Enkele van de gelobde embryo's. Schaal: 250 micron

De onderzoekers, onder wie Jun-Yuan Chen, hadden al twee jaar geleden over fossielen met tweezijdige symmetrie uit dezelfde formatie bericht (zie Geonieuws 470), maar hun publicatie ondervond scherpe kritiek van paleontologen die meenden dat het niet om (uiterst kleine) fossielen ging, maar om fosfaathoudende mineralen die in specifieke laagjes voorkwamen. Dergelijke kritiek lijkt nu niet meer vol te houden, want de nu gevonden fossielen (die inderdaad gefosfatiseerd zijn) zijn talrijk en vertonen alle kenmerken van embryo's die moesten uitgroeien tot tweezijdig symmetrische organismen. Dat leiden onderzoekers af uit het voorkomen van asymmetrische bobbels, zogeheten 'polaire lobben', die de embryo's in staat stellen om verschillende weefsels te ontwikkelen bij hun ontwikkeling tot volwassen dieren. De gevonden embryo's vertegenwoordigen diverse stadia van ontwikkeling, met soms drie, soms vijf lobben.


Ontsluiting in de Doushanto-Formatie met in het midden de 'embryo-laag'


Onderzoekers Chen, Bottjer en Dornbos met enkele studenten voor de zwarte fosfaathoudende laag met embryo's


Dat het werkelijk om embryo's gaat, staat nog niet vast. De gevonden structuren zijn minder dan een halve millimeter (soms een millimeter) in doorsnede, maar hun onderlinge gelijkenis en hun regelmatige vormen lijken een niet-biogene oorsprong uit te sluiten. Hun vorm is ook niet te verklaren op basis van de wijze van verzamelen: de structuren werden geļsoleerd uit het omringende gesteente met behulp van zuur, waarna ze onder een scanning elektronenmicroscoop (SEM) werden bekeken. Niettemin zijn er opnieuw kritische geluiden van paleontologische zijde. Daarbij valt op dat de meest gehoorde kritiek is dat het bij structuren van zulke kleine afmetingen niet goed mogelijk is om biogene structuren en mineralogische verschijnselen van elkaar te onderscheiden.


Het isoleren van de embryo's uit een zuur residu

Er zijn echter ook tal van paleontologen die wel door de nieuwe vondsten zijn overtuigd. Ze spreken van uiterst interessant materiaal, omdat er kennelijk 580-600 miljoen jaar geleden (dus lang voor de Ediacara-fauna en nog langer voor de 'Cambrische explosie van leven' kennelijk al relatief complexe (symmetrische) levensvormen bestonden. Dat kan worden beschouwd als een bevestiging van de hypothese daaromtrent, die was ontwikkeld op basis van onderzoek aan de genen van vertegenwoordigers uit het dierenrijk.

Referenties:
  • Chen, J.-Y., Bottjer, D.J., Davidson, E.H., Dornbos, S.Q., Gao, X., Yang, Y.-H., Li, C.-W., Li, G., Wang, X.-Q., Xian, D.-C., Wu, H.-J., Hwu, Y.-K. & Tafforeau, P., 2006. Phosphatized polar lobe-forming embryos from the Precambrian of Southwest China. Science 312, p. 1644-1646.
  • Unger, K., 2006. Fossil embryos hint at early start for complex development. Science 312, p. 1587.

Foto's welwillend ter beschikking gesteld door Jun-Yuan Chen, Najing Institute of Geology and Paleontology, Najing University, Nanjing (Volksrepubliek China).


Copyright © NGV 1999-2014
webmaster@geologischevereniging.nl