NGV-Geonieuws 125 artikel 724

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


15 September 2006, jaargang 8 nr. 18 artikel 724

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 125! Op de huidige pagina is alleen artikel 724 te lezen.

<< Vorig artikel: 723 | Volgend artikel: 725 >>

724 Weer nieuwe aanwijzingen voor zeer vroeg (3,8 miljard jaar) leven
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Alweer tien jaar geleden werden voor het eerst aanwijzingen naar voren gebracht dat er al 3,8 miljard jaar geleden leven op aarde voorkwam, zo'n 400 miljoen jaar eerder dan de tot dan toe oudste bekende organische materialen. Sindsdien is er een schier eindeloze stroom publicaties verschenen waarom het bij de meer dan 3 miljard jaar oude 'organische' restanten niet zou gaan om biogene overblijfselen; een vrijwel even grote stroom van publicaties meldde echter steeds nieuwe aanwijzingen voor zulk oud leven. Daartoe behoort onder meer een in juli gepubliceerd artikel dat opnieuw zeer sterke aanwijzingen bevat dat het tien jaar oude artikel juist is wat betreft het voorkomen van restanten van 3,8 miljard jaar oud leven, in gesteenten op het eiland Akilia, in het westen van Groenland.


Het eiland Akilia

De nieuwe publicatie, waaraan ook twee van de auteurs van het tien jaar geleden verschenen artikel meewerkten, rekent af met alle tot nu toe geuite kritiek. Die betrof vrijwel alle aspecten van enig belang: de chemische verbindingen die zijn aangetroffen (die niet van biogene oorsprong zouden zijn), de mineralen waarop het voorkomen van leven werd gebaseerd, de ontstaanswijze van de gesteenten waarin de organische restanten werden aangetroffen, en de ouderdom van die gesteenten.


Intrusief gesteente (dyke) op Akilia

Veel van de discussie van de afgelopen tien jaar vloeide voort uit het feit dat er van de geologie van Akilia weinig bekend was. Daarom hebben de onderzoekers nu eerst een gedetailleerde geologische kaart gemaakt voor het gebied waar het om draait. Uit die kaart bleek dat de oude biogene producten alleen voorkwamen in twee lagen. De ouderdom daarvan kon worden bepaald door de relatie met dateerbare intrusies. Die vormen een complex patroon, waarbij tal van intrusies zelf ook weer door jongere intrusies worden doorsneden, maar de nauwkeurige kartering - de onderzoekers spreken zelf van een nauwkeurigheid zoals van archeologen - leverde duidelijke resultaten op. Daarbij kwam vast te staan dat de lagen met de als organisch aangeduide verbindingen (iets) ouder dan 3,8 miljard jaar moeten zijn.


Het zeer oude gesteente op Akilia

Wat betreft dat organische karakter: de gesteenten hebben in de loop van de tijd zoveel meegemaakt (plooiingen, intrusies, etc.) dat het oorspronkelijke karakter uiteraard verloren is gegaan. Zelfs als dat niet het geval zou zijn geweest, zou het echter zijn gegaan om uiterst primitieve, microscopisch kleine (of nog kleinere) organismen die waarschijnlijk niet of nauwelijks te herkennen zouden zijn geweest. De organische oorsprong van de koolstofverbindingen die de onderzoekers aanmerken als van biogene oorsprong, ligt dan ook in de verhouding tussen de isotopen van koolstof-12 en koolstof-13 (ongeveer 100:1). Volgens de onderzoekers is de hoeveelheid C-13 ongeveer 3% groter dan te verklaren is bij een niet-organische herkomst; daarentegen is die juist wel goed verklaarbaar als het gaat om organisch materiaal.

Volgens sommige sceptici is een degelijke verhouding tussen koolstofisotopen ook zonder tussenkomst van levende organismen te verklaren, maar de hypotheses daaromtrent gaan uit van uiterst onwaarschijnlijke situaties. Bovendien zijn, ook in West-Groenland, recentelijk gelijke verhoudingen tussen koolstofisotopen aangetroffen in zeer oude apatietkristalllen (apatiet is een fosforhoudend mineraal dat onder meer voorkomt in botten en tanden), wat eveneens lijkt te wijzen op een organische oorsprong. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Referenties:
  • Manning, C.E., Mojzsis, S.J. & Harrison, T.M., 2006. Geology, age and origin of supracrustal rocks at Akilia, West Greenland. American Journal of Science 306, p. 303-366.

Foto van de dyke welwillend ter beschikking gesteld door Stuart Wolpert, University of California, Los Angeles, CA (Verenigde Staten van Amerika); overige foto's: NASA.


Copyright NGV 1999-2014
webmaster@geologischevereniging.nl