NGV-Geonieuws 124 artikel 717



NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 September 2006, jaargang 8 nr. 17 artikel 717

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 124! Op de huidige pagina is alleen artikel 717 te lezen.

<< Vorig artikel: 716 | Volgend artikel: 718 >>

717 Tientallen exemplaren ontdekt van 'bijna-recente' vogel uit Vroeg-Krijt
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Biologie & Evolutie ! Klik hier voor alle artikelen over Paleontologie, Fossielen & Uitstervingen !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Een Chinees-Amerikaans team heeft in China zo’n 40, deels vrijwel complete, skeletten opgegraven van de vogel Gansus yumenensis. De vondst werd gedaan in gesteenten die ongeveer 110 miljoen jaar geleden (Vroeg-Krijt) werden gevormd in een meer nabij de huidige stad Changma, in het noordwesten van de provincie Gansu. De vogels werden gevonden in de Xiagou-Formatie, die zo’n 5-15 miljoen jaar jonger is dan de gesteenten in de (bijna 2000 km verderop gelegen) provincie Liaoning, waaruit zoveel gevederde dinosauriërs en primitieve vogels tevoorschijn zijn gekomen.


Bijna compleet exemplaar (IG-04-CM-004) van Gansus yumenensis, met (donkerbruin) afdrukken van de veren bij de vleugelbotten


Detail van de poten (exemplaar IG-04-CM-008), met zwemvliezen tussen de tenen

Alle recente (en sommige uitgestorven) vogels behoren tot de Ornithurae. De oudst bekende vertegenwoordigers van dat taxon stamden tot nu toe van 99 miljoen jaar geleden (Laat-Krijt). Omdat ook Gansus tot dit taxon behoort, vertegenwoordigen de gevonden skeletten nu de oudst bekende vertegenwoordigers van deze groep van 'recente' vogels.


De leiders van het onderzoeksteam, Hai-lu You en Matt Lamanna, in de groeve bij Changma, met diverse fossiele resten op de voorgrond


Vindplaats van de fossiele vogels (illustratie: Mark Klingler)


Reconstructie (door Mark Klingler) van het skelet (grijze fragmenten zijn geïnterpreteerd)


Reconstructie (door Mark Klingler) van Gansus yumenensis

De gevonden fossielen zijn deels uitstekend bewaard gebleven. Zo zijn er onder meer afdrukken van de veren te zien. Ook is duidelijk dat Gansus zwemvliezen had, zodat hij aangepast moet zijn geweest aan een leven in het water. De onderzoekers speculeren nu reeds dat mogelijk alle recente vogels afstammen van voorouders die ten minste een deel van hun leven in het water doorbrachten. Ze beschouwen Gansus ook als een 'missing link' in de evolutie van de vogels, omdat er uit het Mesozoïcum nauwelijks andere fossiele vogels bekend zijn die tot de Ornithurae behoren. Tot nu toe was er één incompleet stuk van een achterpoot van Gansus bekend, en daar was niet veel uit af te leiden. Door het grote aantal nu gevonden skeletten en de goede staat waarin veel daarvan verkeren, kan nu echter een reconstructie met een grote mate van details worden gemaakt. Zo blijkt dat Gansus sterk op de huidige eenden moet hebben geleken. Belangrijker is echter dat de aangetroffen fossielen veel meer duidelijk maken over de evolutionaire overgang van vleesetende dino’s naar de huidige vogels.

Referenties:
  • You, H.-l., Lamanna, M.C., Harris, J.D., Chiappe, L.M., O’Connor, J., Ji, S.-a., Lü, J.-c., Yuan, C.-x., Li, D.-q., Zhang, X., Lacovara, K.J., Dodson, P. & Ji, Q., 2006. A nearly modern amphibious bird from the Early Cretaceous of Northwestern China. Science 312, p. 1640-1643.

Foto’s welwillend ter beschikking gesteld door Matt Lamanna, Carnegie Museum of Natural History, Pittsburg, PA (Verenigde Staten van Amerika).


Copyright © NGV 1999-2014
webmaster@geologischevereniging.nl