NGV-Geonieuws 122 artikel 707

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 122! Op de huidige pagina is alleen artikel 707 te lezen.

707 Uitbarsting van de Krakatau vertraagde broeikaseffect Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

In 1883 vond in het huidige Indonesië een van de grootste vulkaanuitbarstingen uit de geschiedenis plaats. De explosieve uitbarsting werd duizenden kilometers ver gevoeld, en leidde tot een tsunami van zo’n 40 m hoog, die 37.000 slachtoffers maakte. Ook werden er enorme hoeveelheden as, gassen en aerosolen in de atmosfeer uitgestoten. Die uitstoot heeft een effect op het klimaat gehad waarvan de gevolgen volgens nieuw onderzoek nog steeds merkbaar zijn.


Satellietopname (NASA) van de Krakatau

Een en ander blijkt uit de toepassing van twaalf nieuwe klimaatmodellen, waarvan er zes rekening houden met de effecten van vulkanische uitbarstingen, terwijl de andere zes dat niet doen. Vergelijking van de uitkomsten van de modelberekeningen geeft aan dat vooral de door de Krakatau uitgestoten aerosolen zoveel zonlicht tegenhielden dat daardoor de temperatuurstijging van het oppervlaktewater van de oceaan significant minder was dan zonder de uitbarsting het geval zou zijn geweest (volgens de onderzoekers wordt de waargenomen temperatuurstijging geheel door menselijke activiteit veroorzaakt). Ook de zeespiegelstijging zou daardoor sinds 1883 minder groot zijn geweest dan zonder activiteit van de Krakatau.

Tekening van een ooggetuige van de uitbarsting in 1883

Uitzicht op de Krakatau vanuit de lucht

De minder sterke zeespiegelstijging zou veroorzaakt zijn doordat het oceaanwater minder sterk door de zon werd opgewarmd, waardoor het minder sterk uitzette. Het effect van de mindere opwarming van het zeewater bleef lang merkbaar, doordat het relatief koude oppervlaktewater zakte naar een diepte van zo’n 500 m, waar het nog steeds verantwoordelijk is voor een anomalie in het temperatuurpatroon van het zeewater. Het effect werd aan het einde van de 20e eeuw echter plotseling minder. Daaraan schrijven de onderzoekers toe dat sommige metingen van de zeespiegelstijging aangeven dat toen een plotselinge versnelling van die stijging optrad van ca. 1,8 tot 3,2 mm per jaar. Die cijfers zijn overigens sterk omstreden.

Referenties:

• Gleckler, P.J., Wigley, T.M.L., Santer, B.D., Gregory, J.M., AchutoRao, K. & Taylor, K.E., 2006. Krakatoa's signature persists in the ocean. Nature 439, p. 675.

Copyright © NGV 1999-2013
webmaster@geologischevereniging.nl