NGV-Geonieuws 182 artikel 1207

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


Augustus 2011, jaargang 13 nr. 8 artikel 1207

Redactie: George Brouwers tot en met artikel 1023 en vanaf 1024 dr.W.M.L.(Willem) Schuurman

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 182! Op de huidige pagina is alleen artikel 1207 te lezen.

<< Vorig artikel: 1206 | Volgend artikel: 1208 >>

1207 Augustus dino maand (7): Baryonyx maakte ook AustraliŽ onveilig
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon, AMU, Poznan

Klik hier voor alle artikelen over (Dino)sauriers !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Hoewel er zeer veel nieuwe vondsten van dinoís in de vakliteratuur worden vermeld, gaat het slechts in weinig gevallen om vondsten die aangeven dat de geografische verbreiding van een soort of geslacht veel groter was dan eerder bekend. Een van die recente vondsten betreft een dino-nekwervel (van 42 mm groot) die onlangs in AustraliŽ werd gedaan. De wervel vertoont grote gelijkenis met die van een in 1983 in Engeland gevonden exemplaar van Baryonyx walkeri. Dat ging om een vrijwel compleet skelet dat nu in het Londense Museum voor Natuurlijke Historie verblijft. Op basis van de grote gelijkenis tussen de twee wervels menen deskundigen dat het om wervels van dezelfde dinosoort moet gaan.


Het skelet van Baryonyx walkeri
in het Natural History Museum te Londen (
foto en:user:ballista).


Een van de klauwen van Baryonyx,
die ruim 30 cm lang konden worden.

Zowel het Londense als het Australische exemplaar stamt uit het Vroeg-Krijt (145 -95 miljoen jaar). Dat verklaart mogelijk de verspreiding van Baryonyx over thans ver uiteengelegen gebieden, want pas in het Vroeg-Krijt begon het supercontinent Pangea op te breken. Vůůr die opsplitsing konden dieren zich dus gemakkelijk over een enorm gebied verspreiden. Daarvoor hadden ze miljoenen jaren de tijd. Toch komen de tot nu toe gevonden soorten vrijwel altijd op de noordelijke continenten voor (onder meer de tyrannosauriŽrs en de dromaeosauriŽrs zoals Velociraptor; pas in 2010 werd de eerste Tyrannosaurus op een zuidelijk continent gevonden - ook weer in AustraliŽ, hoewel dat continent slechts weinig vindplaatsen van dinoís heeft). Daarom is dan ook de vondst in AustraliŽ van de wervel van wat waarschijnlijk een jonge Baryonyx zo belangrijk.


Reconstructie van Baryonyx.


Reconstructie van de krokodil-achtige
kop van Baryonyx.


Mogelijk is het beeld van bepaalde dino-groepen in het noorden en andere dino-groepen in het zuiden ontstaan doordat er betrekkelijk weinig vindplaatsen zijn waar veel dinorestanten vandaan komen. Dat betekent dat ze ook uit relatief weinig verschillende milieus komen, en daarom slechts een gefragmenteerd beeld geven van de in het noorden en zuiden voorkomende verscheidenheid. Het is echter ook mogelijk dat sommige groepen dinoís zich pas ontwikkelden nadat Pangea gesplitst was, waardoor het verspreidingsgebied van de nieuwe groepen wel beperkt moest blijven. Pangea splitste zich immers in eerste instantie op in twee grote landmassaís die ook als supercontinenten mogen worden beschouwd: LauraziŽ in het noorden en Gondwanaland in het zuiden. Als derde mogelijkheid moet ook worden vastgesteld dat veel dino-restanten bestaan uit slechts zeer fragmentarisch materiaal (soms slechts enkele botten of - zoals in het hier besproken geval van de Australische Baryonyx - slechts ťťn wervel), wat gemakkelijk tot onjuiste taxonomische interpretaties kan leiden.

Hoe dat ook zij, de vondst van de Australische wervel helpt mee om een tipje van de sluier die nog steeds hangt over de verspreiding van dinoís over de aardbol op te lichten. En Baryonyx is dan ook gelijk een dino die de aandacht trekt, want hij was zoín 10 m lang en hij dankt zijn naam (die letterlijk Ďzware klauwí betekent) aan zijn enorme klauwen, die meer dan 30 cm lang konden worden. Toch was dat niet zijn opvallendste eigenschap: dat was het uiterlijk van zijn kop, die veel moet hebben weggehad van een krokodil. Op basis van deze eigenschappen wordt verondersteld dat Baryonyx (een geslacht waarvan Baryonyx walkeri het holotype vertegenwoordigt) een dino was die vooral in het water leefde en jaagde, waarschijnlijk vooral op vis.


Artist impression van Baryonyx
in zijn leefmilieu.

Referenties:
  • Barrett, P.M., Benson, R.B.J., Rich, Th.H. & Vickers Rich, P., 2011. First spinosaurid dinosaur from Australia and the cosmopolitanism of Cretaceous dinosaur faunas. Biology Letters, doi:10.1098/rsbl.2011.0466.

Reconstructie: Natural History Museum, Londen (Groot-BrittanniŽ).


Copyright © NGV 1999-2014
webmaster@geologischevereniging.nl