NGV-Geonieuws 9 artikel 114

NGV-Geonieuws: elektronisch geologisch tijdschrift


1 Oktober 2000, jaargang 2 nr. 3 artikel 114

Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon
Geologisch Instituut, Adam Mickiewicz Universiteit, Poznan (Polen)

Dit artikel is onderdeel van NGV-Geonieuws uitgave 9! Op de huidige pagina is alleen artikel 114 te lezen.

<< Vorig artikel: 113 | Volgend artikel: 115 >>

114 Massaal uitsterven op grens Krijt/Tertiair veroorzaakt door Deccan-vulkanisme
Auteur: prof. dr. A.J. (Tom) van Loon

Klik hier voor alle artikelen over Vulkanologie !     Klik hier om dit artikel af te drukken !

Omstreeks 65 miljoen jaar geleden vloeiden enorme massa’s magma via spleetvulkanen naar buiten in India. Het ging om gigantische hoeveelheden: bijna tweemiljoen kubieke kilometer. In het desbetreffende gebied, dat nu bekend staat als het Deccan-plateau en dat zo’n 750.000 km2 beslaat, bereikt het tot basalt gestolde magma diktes van soms enkele kilometers. Er waren tal van geologische aanwijzingen dat dit catastrofale proces geologisch gezien in korte tijd moet hebben plaatsgevonden, maar precieze gegevens daarover waren niet beschikbaar. Dateringen (vooral met argon-isotopen) leverde te onnauwkeurige cijfers op, mogelijk mede door de uiteenlopende procedures die in de verschillende laboratoria worden gehanteerd (bijv. bij het vrijmaken van argonhoudende mineralen).

Een groep Franse onderzoekers heeft nu gedetailleerd een verticale sectie door het belangrijkste lavalichaam bemonsterd, en de monsters aan standaardprocedures onderworpen. Het blijkt dat vooral het type mineraal dat wordt gebruikt voor de ouderdomsbepalingen van invloed op de uitkomst is, waarschijnlijk omdat het vluchtige edelgas argon iets gemakkelijker uit het ene kristalrooster kan ontsnappen dan uit het andere. Door uit te gaan van 1 mineraal (in dit geval een veldspaat, plagioklaas) kwamen de cijfers zeer goed met elkaar overeen. De onderzoekers vonden zo een ouderdom die varieerde van 65,4 (± 0,7) miljoen jaar voor vijf lavapakketten aan de onderkant van het lavapakket tot 65,2 (± 0,4) miljoen jaar voor een intrusie net onder de top. Ze concluderen daaruit dat tenminste 1800 van de 2500 m basalt ter plaatse binnen 1 miljoen jaar moet zijn uitgevloeid (en waarschijnlijk binnen een nog veel kortere tijd).

De datering geeft ook aan dat de uitvloeiing vrijwel op de grens Krijt/Tertiair plaatsvond. Gezien het effect dat dit catastrofale vulkanisme op de atmosfeer moet hebben gehad, is het waarschijnlijk dat de voedselketen op aarde in zeer sterke mate werd onderbroken. Dat zou ongetwijfeld tot het massaal uitsterven van soorten hebben geleid. Op die grens trad inderdaad een rampzalig massaal uitsterven op (onder meer van de dinosauriërs), maar die werd tot nu toe toegeschreven aan de inslag van een enorme meteoriet. De nieuwe gegevens wijzen erop dat die inslag niet de voornaamste reden voor het uitsterven is geweest. Dat geldt overigens ook op tal van andere belangrijke geologische grenzen, waar veelvuldig sterke vulkanische activiteit plaatsvond.

Referenties:
  • Hofmann, C., Feraud, G. & Courtillot, V., 2000. 40AR/39AR dating of mineral separates and whole rocks from the Western Ghats lava pile: further constraints on duration and age of the Deccan traps. Earth and Planetary Science Letters 180, p. 13-27.


Copyright © NGV 1999-2014
webmaster@geologischevereniging.nl